رده بندی انواع سروده ها یکی از مباحث مهم در مطالعات ژانری است. غزلیات سنائی از معدود مواردی است که در نسخه های خطی رده بندی شده است و این رده بندی وارد نوشته های مصححان و دیگر سنائی پژوهان شده است. مقاله حاضر ضمن بررسی انتقادی رده بندی های گذشته، سعی می کند طرحی تازه را پیشنهاد کند که بر اساس آن غزلیات در دو سطح ساختاری و محتوایی رده بندی می شوند. در سطح نخست غزلیات به چهار گروه تقسیم شده است و سپس معلوم شده که از این میان تنها بخشی را می توان غزل نامید و بقیه غزل واره هستند که زمینه را برای تولد غزل فراهم کرده اند. در سطح محتوا هم غزلیات به دو گروه کلی توصیف محور و توصیه محور تقسیم شده، برای هر یک زیرگروه هایی نیز اعتبار کرده ایم. این طرح قادر است هم نقش سنائی را در تحول غزل فارسی نشان دهد و هم تصویر نسبتا واضحی از ساختار و درون مایه غزلیات پیش روی خواننده قرار دهد.

درزه نگاری در پروژه های اکتشاف نفت و معدن، مطالعات ساختگاهی و زمین شناسی، اهمیت فوق العاده ای دارد. به طور معمول، بسته به هدف از مطالعه درزه ها، ویژگی های مختلفی از آنها به صورت برجا برداشت می شود. برای مثال در مطالعات مخزن، علاوه بر ویژگی های ساختاری، بررسی میزان بازشدگی و پرشدگی درزه ها و شبکه ارتباطی آنها، برای مدل سازی جریان سیال، اهمیت ویژه ای دارد. اما از آنجا که درزه ها ماهیت پیچیده ای دارند، اغلب شناخت آنها بدون رده بندی ممکن نیست. لذا توجه به این نکته ضروری است که در رده بندی درزه ها، از کلیه ویژگی های تاثیرگذار در تفسیر نتایج رده بندی استفاده شود. این در حالی است که به صورت متداول، حداکثر دو ویژگی شیب و جهت شیب، برای رده بندی درزه ها مورد استفاده قرار می گیرند و دیگر ویژگی ها، نادیده گرفته می شوند. در این مقاله، روشی جدید برای رده بندی درزه ها ارایه شده است.برای بررسی کارایی و مزیت روش جدید، یک مجموعه مصنوعی از درزه ها، شامل 8 دسته درزه ساخته شده است و برای هر درزه، 4 ویژگی شیب، جهت شیب، میزان پرشدگی و نوع پرکننده در نظر گرفته شده است، به گونه ای که جدایش دسته درزه ها بر اساس ویژگی های شیب و جهت شیب ناممکن باشد. سپس برنامه هایی برای استفاده از روش رده بندی بیزین (Bayesian)، نوشته شده و در فضای 4 بعدی نسبت به رده بندی داده های مصنوعی اقدام شده است. به این ترتیب اثبات شده که با دقت بسیار مطلوب تری، کلیه 8 دسته درزه را می توان از هم تفکیک کرد.

با وجود آنکه هر دو گسترش رده تاریخ ایران در دو نظام دیویی و کنگره توسط یک سازمان (کتابخانه ملی ایران) و یک فرد (کامران فانی) انتشار یافته اند، چه به لحاظ حجم و چه به لحاظ تعداد شماره های اختصاص داده شده به هر یک از مدخلها، اختلاف چشمگیری با یکدیگر دارند. نوشته حاضر بر آن است تا از طریق مقایسه گسترش رده تاریخ ایران در دو نظام رده بندی دهدهی دیویی و کنگره، ابتدا دلایلی را که نگارنده هر دو گسترش در توجیه اختلاف یاد شده ذکر کرده، مورد نقد و بررسی قرار دهد و در مرحله بعد، نارسایی ها و مشکلاتی را که ممکن است کتابخانه ها به هنگام استفاده از گسترش رده تاریخ ایران در نظام دیویی با آن مواجه شوند، در قالب مثالهای متعدد تشریح نماید.

ترکیب از جمله مقوله هایی است که بسیاری از زبان شناسان از دیرباز مورد توجه و مطالعه قرار داده اند. شاید زایابودن این فرایند، دلیلی موجه برای این امر در بسیاری از زبان ها، از جمله فارسی است. از آنجا که این نوع واژه ها هم در زبان محاوره، توسط عامه مردم و هم توسط صاحب نظران ساخته می شوند، زبان فارسی می تواند از این امکان موجود بهره کافی ببرد و بسیاری از نیازهای خود را جهت یافتن برابر نهادهای مناسب برای واژه ها و اصطلاحات علمی بیگانه، توسط این نوع ساخت ها مرتفع سازد. در نوشته حاضر، نگارندگان ابتدا سعی در توصیف ترکیب نموده، سپس ماهیت ذاتی آن را مورد بررسی قرار می دهند تا جایگاه آن را در صرف نشان دهند و در این راستا از رویکردهای نظری مختلف بهره می برند. در ادامه، با ارایه شیوه های مختلف رده بندی کلمات مرکب، سعی می شود جامع ترین رده بندی معرفی گردد.

کتاب «رده BP: گسترش رده اسلام براساس نظام رده بندی کنگره» تدوین احمد طاهری عراقی، حدود نیم قرن است که برای طبقه بندی منابع کتابخانه ای به عنوان ابزار کار و راهنما کنار دست فهرستنویسان قرار دارد. ویراستاران سوم این اثر زهره علوی، زهرا سادات مدرسی، محبوبه قربانی می باشند. در حوزه کتابداری دشواری تدوین و تهیه گسترش ها بر کسی پوشیده نیست، اما نارسایی و کمبودهای این گونه آثار در کتابخانه هایی مشخص می شود که به طور تخصصی آن را به کار گرفته اند. نوشتار حاضر بر پایه تجربه و به کارگیری گسترش «رده اسلام» در کتابخانه ها، همچنین آشنایی و تسلط بر علوم اسلامی، پس از معرفی مختصر کتاب، به افزوده ها و کاستی های ویرایش جدید می پردازد. برای برطرف کردن کاستی ها و کاربرد جامع و صحیح این اثر پیشنهادهایی مطرح شده که در پنج گروه دسته بندی شده اند: اول: اصلاحاتی که در راهنمایی و آموزش فهرستنویس موثرند؛ دوم: افزودن شماره ها برای سر عنوان های مناسبی که پشتوانه انتشاراتی دارند؛ سوم: مثال های مناسب برای برخی شماره ها؛ چهارم: اصلاحاتی برای کنار هم قرار دادن موضوعات مناسب؛ پنجم: توجه به اصلاحاتی که در آن به سیاست کتابخانه ای توجه شود، تا این گسترش در تمام کتابخانه های تخصصی و غیره کاربرد بیشتر و بهتری داشته باشد.

این جُستار می کوشد الگویی ارائه دهد تا خوانندۀ متن های صوفیانه بتواند سه گونه معرفت را در میراث مکتوب تصوف از هم بازشناسد و نسبت اصل با فرع و متن با حاشیه را در معارف مکتوب صوفیان دریابد. برای این منظور تجربۀ عرفانی (کشف و شهود) عارف را به مثابه کانون اصیل شناخت و منبع ادراک امر متعالی در کانون بحث گذاشته و آن را معیار عارفانگی سخن قرار داده و عیار عرفانیّت را بر اساس نسبت گزاره های صوفیانه با این کانون شناخت می سنجد و بر پایۀ این معیار، مجموعۀ سخنان صوفیانه را در سه گونه رده بندی می کند: سخن تجربی، سخن نظری و سخن سازمانی. مقاله در ادامه نقشهای زبان و استعاره را در هریک از این سه نوع سخن می کاود و نشان می دهد که نقشهای اکتشافی، شخصی و هنری زبان در سخن تجربی بیش از دو گونۀ دیگر سخن نمود دارد و عارفانگی (عرفانیت) سخن در ساحت خلاقه و ابداعی زبان پدیدار می شود.

داستان عاشقانه یکی از انواع ادبی دیرینه و پرطرف دار ادب فارسی است. هدف این مقاله بازشناخت این نوع ادبی کهن و محبوب است. برای این منظور، از ریخت شناسی که یکی از ابزارهای دانش گونه شناسی در شناخت انواع ادبی روایی است، بهره گرفته شده است. در این مقاله با ریخت شناسی 22 منظومه عاشقانه، به عنوان شکل غالب و مقبول داستان عاشقانه در ادبیات فارسی، به شناسایی خویشکاری ها، شخصیت ها، الگوی روایی، و طبقه بندی داستان های عاشقانه پرداخته شده و در پایان داستان عاشقانه به مثابه گونه ادبی فارسی، روایتی دارای یک صحنه آغازین و 22 خویشکاری دانسته شده که پنج شخصیت اصلی در آن ایفای نقش می کنند و از یک الگوی- تقریبا- واحد روایی پیروی می کنند. این گونه ادبی با توجه به دو معیار حضور/ عدم حضور خویشکاری «رفع مانع» و شیوه پایان بندی (فرایند خویشکاری های پایانی)، دارای سه الگوی روایی فرعی یا سه زیرگونه داستان عاشقانه مادی، داستان عاشقانه معنوی و داستان عاشقانه مادی- معنوی است.

منابع با سرعت بسیار زیادی در حال رشد و انتشار هستند و در این میان سهم منابع دیجیتال و وبی بسیار مشهود است. به منظور سازماندهی این منابع، تلاش هایی برای رده بندی خودکار صورت گرفته که غالبا از الگوریتم های آماری و یادگیری ماشینی استفاده می کنند. همچنین در برخی منابع، استفاده از رده بندی های کتابخانه ای نیز توصیه شده است. اصلی ترین چالشی که در این زمینه وجود دارد آن است که رده بندی، فرآیندی انتزاعی و نیازمند تفکر است و تکنیک های ماشینی و هوش مصنوعی هنوز نتوانسته اند به طور کامل جایگزین ذهن انسان شوند. در این مقاله ضمن بیان اهمیت رده بندی خودکار به مفاهیم یادگیری ماشینی و تکنیک ها و الگوریتم های پرکاربرد در خوشه بندی و رده بندی مانند کا- نزدیکترین همسایه، مدل بیز، شبکه های عصبی مصنوعی، یادگیری عمیق، و طبقه بندی های ترکیبی پرداخته شد. همچنین مراحل رده بندی خودکار صفحات وب و تکنیک های مورد استفاده در هر مرحله مورد اشاره قرار گرفت. رسیدن به درک روشن تری از موضوع رده بندی خودکار، امکان هم زبانی با متخصصان حوزه هوش مصنوعی و کامپیوتر را فراهم آورده و زمینه ساز پژوهش های میان رشته ای خواهد بود.

کاربست مدل های آمیخته برای خوشه بندی و رده بندی به زیرشاخه ای مهم از تحلیل چندمتغیره تکوین یافته است. این رویکردها حدود نیم سده حضور داشته اند، اما فعالیت معنی دار در این زمینه طی دهه گذشته بوده است. تاکید اولیه این مقاله مروری بر کارهای انجام شده در خوشه بندی، رده بندی و تحلیل تشخیصی، با توجه خاص معطوف به دو فن است که می توانند با استفاده از بسته های R مربوط به اجرا درآیند. برآورد پارامتر و مدل گزینی نیز مورد بحث قرار می گیرند. مقاله با خلاصه، بحث و برخی تاملات درباره کارهای آینده پایان می یابد.